Wraz z wiekiem dochodzi do istotnych zmian zarówno w ilości, jak i rozmieszczeniu tkanki tłuszczowej w organizmie człowieka.
Większość tkanki tłuszczowej ma charakter podskórny – oznacza to, że jest magazynowana bezpośrednio pod skórą. Tkanka tłuszczowa podskórna zazwyczaj nie wywiera istotnych negatywnych skutków zdrowotnych, a jej pewna ilość jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Odmiennie wygląda sytuacja w przypadku tłuszczu trzewnego, który gromadzi się w obrębie jamy brzusznej i wiąże się ze zwiększonym ryzykiem chorób metabolicznych, takich jak cukrzyca typu 2 oraz choroby sercowo-naczyniowe.
Badania wskazują, że poziom testosteronu odgrywa kluczową rolę w procesie redystrybucji tkanki tłuszczowej – od względnie bezpiecznych depozytów podskórnych w kierunku bardziej niekorzystnych metabolicznie zasobów trzewnych wraz z procesem starzenia.
Jak podkreśla Jacob Earp, adiunkt w dziedzinie kinezjologii w College of Agriculture, Health and Natural Resources (CAHNR):
„U kobiet i mężczyzn wraz z wiekiem dochodzi do niekorzystnej redystrybucji tłuszczu z mniej szkodliwych obszarów do kompartmentu trzewnego. Istnieje bezpośredni związek między hormonami płciowymi a rozmieszczeniem tkanki tłuszczowej w organizmie.”
Ograniczenia klasycznych interwencji redukcji masy ciała
Standardowe strategie redukcji masy ciała nie pozwalają na selektywne zmniejszenie ilości tłuszczu trzewnego. Prowadzą one do ogólnego spadku masy ciała, co u osób starszych może być niekorzystne, zwłaszcza ze względu na jednoczesną utratę masy mięśniowej.
„Stosowanie ogólnych strategii redukcji masy ciała nie zawsze jest najzdrowszym podejściem, szczególnie dlatego, że wraz z tkanką tłuszczową tracona jest także masa mięśniowa, której utrzymanie ma kluczowe znaczenie w procesie starzenia” – zaznacza Earp.
Badanie STEP-HI – testosteron jako element terapii
Zespół badawczy pod kierownictwem Earpa przeprowadził eksperymentalne badanie oceniające wpływ stosowania żelu testosteronowego u starszych kobiet po złamaniu szyjki kości udowej, w połączeniu z programem ćwiczeń terapeutycznych.
Wyniki badania zostały opublikowane w czasopiśmie Obesity Pillars.
Złamanie szyjki kości udowej stanowi poważny problem kliniczny u kobiet w podeszłym wieku. Występuje niemal trzykrotnie częściej niż u mężczyzn i jest jedną z głównych przyczyn utraty samodzielności. Dodatkowo, ograniczenie aktywności fizycznej po urazie zwiększa ryzyko chorób współistniejących oraz kolejnych urazów.
Metodologia badania
Do badania włączono 66 kobiet w wieku powyżej 65 lat, będących w trakcie rekonwalescencji po niedawnym złamaniu szyjki kości udowej. Przed rozpoczęciem interwencji u wszystkich uczestniczek wykonano badanie DXA (dual-energy X-ray absorptiometry), pozwalające na precyzyjną ocenę składu ciała.
Wszystkie pacjentki uczestniczyły w programie ćwiczeń terapeutycznych, natomiast tylko jedna grupa otrzymywała dodatkowo testosteron w postaci żelu przezskórnego.
Wyniki – selektywna redukcja tłuszczu trzewnego
Po sześciu miesiącach od zakończenia interwencji wykonano ponowną ocenę składu ciała. Nie stwierdzono istotnych różnic w całkowitym odsetku tkanki tłuszczowej pomiędzy grupami.
Jednakże u pacjentek otrzymujących testosteron zaobserwowano istotne zmniejszenie ilości tłuszczu trzewnego. W grupie kontrolnej natomiast odnotowano jego wzrost, co jest typowym zjawiskiem w okresie rekonwalescencji po złamaniu szyjki kości udowej.
„W przypadku urazu, jak również w przebiegu starzenia, spodziewamy się wzrostu ilości tłuszczu trzewnego. W tym badaniu zaobserwowano odwrócenie tego trendu i selektywną redukcję tłuszczu w kompartmentach trzewnych” – podkreśla Earp.
Znaczenie kliniczne i implikacje praktyczne
Uzyskane wyniki stanowią obiecujący kierunek terapeutyczny w poprawie rokowania u starszych kobiet po złamaniach osteoporotycznych. Redukcja tłuszczu trzewnego może przyczynić się do zmniejszenia ryzyka powikłań metabolicznych oraz poprawy ogólnej kondycji zdrowotnej.
„Są to urazy o bardzo poważnych konsekwencjach – wiele kobiet nigdy nie odzyskuje pełnej sprawności. Każda interwencja, która może korzystnie wpłynąć na zdrowie, ma potencjał znaczącej poprawy jakości życia” – podsumowuje Earp.
Źródło: Obesity Pillars, Testosterone therapy effects adipose distribution in older females post hip-fracture: The STEP-HI study
DOI: http://dx.doi.org/10.1016/j.obpill.2026.100247
