W Bydgoszczy rozpoczął się 39. Zjazd Polskiego Towarzystwa Chorób Płuc

Bydgoszcz stała się na kilka dni jednym z najważniejszych miejsc na mapie polskiej medycyny. W dniach 6–9 maja 2026 roku w Akademii Muzycznej im. Feliksa Nowowiejskiego odbywa się 39. Zjazd Polskiego Towarzystwa Chorób Płuc, wydarzenie gromadzące środowisko pulmonologiczne oraz przedstawicieli wielu specjalności zaangażowanych w diagnostykę, leczenie, rehabilitację i organizację opieki nad pacjentami z chorobami układu oddechowego. TygodnikMedyczny.pl, podobnie jak OddechZycia.pl, jest patronem medialnym tego wydarzenia.

Zjazd rozpoczął się w momencie szczególnie istotnym dla debaty o zdrowiu oddechowym. Choroby płuc coraz częściej omawiane są nie tylko jako problem specjalistycznej diagnostyki i leczenia, ale również jako wyzwanie zdrowia publicznego, organizacji systemu ochrony zdrowia, profilaktyki, edukacji pacjentów i polityki środowiskowej. Podczas konferencji prasowej zorganizowanej w związku z inauguracją Zjazdu eksperci podkreślali, że „płuca są sprawą publiczną”. To sformułowanie dobrze oddaje charakter współczesnej pulmonologii: dziedziny, która łączy medycynę kliniczną, epidemiologię, profilaktykę, onkologię, diagnostykę obrazową, mikrobiologię, rehabilitację, opiekę długoterminową oraz działania systemowe.

Tegoroczny Zjazd zgromadzi ponad 970 uczestników. W programie przewidziano 77 sesji, w tym sesje naukowe, eksperckie, warsztatowe oraz spotkania sekcji specjalistycznych. Zakres tematyczny wydarzenia pokazuje, że choroby układu oddechowego wymagają dziś współpracy wielu środowisk: lekarzy pulmonologów, lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej, onkologów, alergologów, radiologów, diagnostów, fizjoterapeutów, pielęgniarek, edukatorów zdrowotnych i osób odpowiedzialnych za organizację opieki zdrowotnej.

Choroby płuc nie są wyłącznie problemem specjalistów

Jednym z najważniejszych przekazów konferencji prasowej było odejście od traktowania chorób płuc jako zagadnienia ograniczonego do poradni pulmonologicznej lub oddziału chorób płuc. Eksperci zwracali uwagę, że choroby układu oddechowego wpływają na funkcjonowanie pacjentów w wymiarze medycznym, społecznym, zawodowym i rodzinnym. Ograniczenie tolerancji wysiłku, przewlekła duszność, kaszel, nawracające infekcje, konieczność częstych wizyt lekarskich, hospitalizacji, rehabilitacji lub tlenoterapii zmieniają codzienne życie chorego i jego najbliższych.

W tym sensie pulmonologia nie dotyczy jedynie rozpoznania choroby i wyboru farmakoterapii. Dotyczy również zachowania samodzielności pacjenta, jakości życia, możliwości kontynuowania pracy zawodowej, zmniejszania liczby zaostrzeń, ograniczania hospitalizacji i poprawy koordynacji opieki. Choroby układu oddechowego generują obciążenia nie tylko kliniczne, ale również organizacyjne i ekonomiczne. Dlatego skuteczna odpowiedź na nie wymaga jednoczesnego działania w wielu obszarach: wczesnej diagnostyki, profilaktyki, edukacji zdrowotnej, ograniczania czynników ryzyka, dostępności nowoczesnych metod leczenia oraz sprawnych ścieżek postępowania.

Podczas spotkania z mediami wyraźnie podkreślano, że objawy ze strony układu oddechowego nadal bywają bagatelizowane. Przewlekły kaszel, duszność wysiłkowa, pogorszenie tolerancji wysiłku, świszczący oddech, uczucie zmęczenia czy nawracające infekcje zbyt często są interpretowane jako naturalna konsekwencja wieku, palenia tytoniu, gorszej kondycji lub przebytej infekcji. Tymczasem w wielu chorobach płuc właśnie czas od pierwszych objawów do rozpoznania decyduje o dalszych możliwościach terapeutycznych.

Prezes Polskiego Towarzystwa Chorób Płuc: potrzebna jest większa uwaga społeczna i systemowa

Jak podkreślała dr Małgorzata Czajkowska-Malinowska, Prezes Polskiego Towarzystwa Chorób Płuc, choroby układu oddechowego wymagają dziś znacznie większej uwagi społecznej, klinicznej i systemowej. Nie są one wyłącznie problemem specjalistów zajmujących się leczeniem chorób płuc. Dotykają jakości życia pacjentów, środowiska, edukacji zdrowotnej, profilaktyki oraz organizacji opieki.

W tym kontekście szczególnego znaczenia nabiera wczesna diagnostyka. Jej skuteczność zależy nie tylko od dostępności badań specjalistycznych, ale również od świadomości pacjentów, czujności diagnostycznej lekarzy pierwszego kontaktu, sprawnej współpracy między poziomami opieki oraz jasnych zasad kierowania chorych do dalszej diagnostyki. W chorobach płuc niepokojące objawy mogą przez długi czas pozostawać niespecyficzne. To utrudnia rozpoznanie, ale nie powinno usprawiedliwiać opóźnień, szczególnie gdy objawy utrzymują się, nasilają lub ograniczają codzienne funkcjonowanie pacjenta.

Ważnym elementem przekazu była również Przewlekła Obturacyjna Choroba Płuc (POChP). Ogłoszenie 2026 roku Rokiem POChP ma przypominać, że POChP może przez lata rozwijać się stopniowo i pozostawać nierozpoznana. Objawy takie jak przewlekły kaszel, odkrztuszanie wydzieliny, narastająca duszność lub spadek tolerancji wysiłku nie powinny być uznawane za zwykły efekt starzenia się organizmu albo wieloletniego palenia tytoniu. Mogą być sygnałem przewlekłej choroby wymagającej diagnostyki, leczenia, rehabilitacji, kontroli czynników ryzyka i długoterminowego monitorowania.

Rak płuca: diagnostyka musi być szybka, kompletna i dobrze skoordynowana

Jednym z głównych tematów konferencji prasowej była diagnostyka raka płuca. Prof. Wojciech Naumnik z białostockiej Kliniki Chorób Płuc i Gruźlicy omówił najważniejsze zagadnienia związane z rozpoznawaniem tej choroby, zwracając uwagę na znaczenie czasu, właściwej ścieżki diagnostycznej oraz dostępu do nowoczesnych metod oceny pacjenta.

Rak płuca pozostaje jednym z największych wyzwań współczesnej medycyny. To choroba, w której opóźnienia diagnostyczne mają szczególnie poważne konsekwencje, ponieważ mogą ograniczać możliwość zastosowania optymalnego leczenia. Współczesna diagnostyka raka płuca nie polega wyłącznie na potwierdzeniu obecności zmiany nowotworowej. Wymaga uzyskania materiału do badania, oceny patomorfologicznej, oceny zaawansowania choroby oraz kwalifikacji pacjenta do odpowiedniej strategii terapeutycznej.

Z tego względu rak płuca jest doskonałym przykładem choroby, w której sama dostępność pojedynczego badania nie wystarcza. Potrzebna jest sprawna koordynacja całego procesu diagnostycznego. Pacjent z podejrzeniem raka płuca powinien możliwie szybko przejść od pierwszego sygnału klinicznego lub obrazowego do pełnej oceny, która pozwala na podjęcie decyzji terapeutycznej. W procesie tym uczestniczą pulmonolodzy, radiolodzy, patomorfolodzy, torakochirurdzy, onkolodzy kliniczni, radioterapeuci, diagności laboratoryjni i personel pielęgniarski.

Podczas Zjazdu temat raka płuca ma znaczenie nie tylko onkologiczne, ale również organizacyjne. W wielu przypadkach o jakości opieki decyduje nie pojedyncza decyzja lekarska, lecz sposób zaprojektowania całej ścieżki pacjenta. Im krótszy i bardziej przewidywalny czas od podejrzenia choroby do rozpoznania oraz kwalifikacji do leczenia, tym większa szansa na wykorzystanie dostępnych możliwości współczesnej medycyny.

Choroby śródmiąższowe płuc i idiopatyczne włóknienie płuc wymagają dużej czujności

Wśród tematów poruszanych podczas konferencji znalazły się także choroby śródmiąższowe płuc, w tym idiopatyczne włóknienie płuc. Prof. Wojciech Piotrowski z łódzkiej Kliniki Pneumonologii zwracał uwagę, że w tej grupie schorzeń ogromne znaczenie ma wczesne rozpoznanie oraz odpowiednio dobrana terapia.

Choroby śródmiąższowe płuc są grupą złożoną klinicznie i diagnostycznie. Ich objawy mogą przypominać inne choroby układu oddechowego lub choroby układu krążenia. Narastająca duszność wysiłkowa, suchy kaszel, osłabienie i spadek wydolności fizycznej mogą rozwijać się stopniowo, przez co pacjent nie zawsze szybko trafia do właściwego specjalisty. W przypadku chorób włókniejących płuc czas ma jednak szczególne znaczenie, ponieważ postępujące uszkodzenie miąższu płucnego może prowadzić do nieodwracalnego pogorszenia funkcji oddechowej.

Współczesna medycyna dysponuje możliwościami leczenia, które pozwalają spowalniać tempo progresji choroby u części pacjentów. Warunkiem jest jednak prawidłowe rozpoznanie i odpowiednia kwalifikacja do terapii. W chorobach śródmiąższowych płuc szczególnie ważne jest więc łączenie danych klinicznych, badań czynnościowych, diagnostyki obrazowej, a w wybranych przypadkach także pogłębionej diagnostyki specjalistycznej.

Nowe terapie i nowe kierunki postępowania w tej grupie chorób będą jednym z tematów omawianych podczas 39. Zjazdu Polskiego Towarzystwa Chorób Płuc. Znaczenie tego obszaru rośnie, ponieważ choroby śródmiąższowe płuc coraz częściej wymagają interdyscyplinarnej współpracy pulmonologów, radiologów, reumatologów, patomorfologów, fizjoterapeutów i zespołów zajmujących się przewlekłą niewydolnością oddechową.

Gruźlica pozostaje realnym problemem klinicznym i epidemiologicznym

Ważnym elementem konferencji prasowej była również gruźlica. Prof. Ewa Augustynowicz-Kopeć z Instytutu Chorób Płuc i Gruźlicy przedstawiła aktualne informacje dotyczące sytuacji epidemiologicznej, przypominając, że gruźlica nie jest jedynie chorobą historyczną. Według omawianych danych wskaźniki zapadalności w Polsce zbliżają się do granic wymagających szczególnej czujności.

To bardzo istotny sygnał dla lekarzy i systemu ochrony zdrowia. Gruźlica może nie być pierwszym rozpoznaniem branym pod uwagę w codziennej praktyce klinicznej, ale jej nieuwzględnienie w diagnostyce różnicowej może prowadzić do opóźnień rozpoznania, dalszej transmisji zakażenia i trudności terapeutycznych. Objawy gruźlicy mogą być niespecyficzne, a jej obraz kliniczny różnorodny. Dlatego potrzebna jest zarówno świadomość epidemiologiczna, jak i dostęp do właściwej diagnostyki mikrobiologicznej oraz specjalistycznej opieki.

Szczególnym wyzwaniem pozostaje gruźlica wielolekooporna. Wymaga ona bardziej złożonego leczenia, monitorowania pacjenta, dobrej organizacji opieki oraz konsekwentnego nadzoru nad terapią. Jest to przykład choroby, w której powodzenie leczenia zależy od współdziałania medycyny klinicznej, mikrobiologii, epidemiologii i systemu ochrony zdrowia.

Obecność tematu gruźlicy w programie Zjazdu pokazuje, że współczesna pulmonologia musi obejmować zarówno choroby przewlekłe i cywilizacyjne, jak również choroby zakaźne. W praktyce oznacza to konieczność utrzymywania kompetencji diagnostycznych, dostępności laboratoriów, ciągłego monitorowania sytuacji epidemiologicznej oraz odpowiedniego przygotowania systemu do leczenia przypadków trudnych, w tym wielolekoopornych.

Palenie tytoniu i jakość powietrza: profilaktyka pozostaje fundamentem

Kolejnym ważnym tematem Zjazdu będą palenie tytoniu oraz zanieczyszczenie powietrza. Eksperci przypominali, że oba czynniki istotnie wpływają na rozwój chorób układu oddechowego, w tym raka płuca i POChP. Ich znaczenie wykracza jednak poza pojedyncze rozpoznania. Są to czynniki, które oddziałują populacyjnie i zwiększają ryzyko zachorowania, zaostrzeń chorób przewlekłych oraz pogorszenia jakości życia pacjentów.

Palenie tytoniu pozostaje jednym z najważniejszych modyfikowalnych czynników ryzyka chorób płuc. Dla praktyki klinicznej oznacza to konieczność konsekwentnego podejmowania tematu ekspozycji na dym tytoniowy, wspierania pacjentów w zaprzestaniu palenia oraz ochrony osób narażonych na bierne wdychanie dymu. Rozmowa o paleniu nie powinna być dodatkiem do wizyty lekarskiej, lecz integralnym elementem profilaktyki, diagnostyki i leczenia chorób układu oddechowego.

Zanieczyszczenie powietrza jest natomiast czynnikiem, którego ograniczanie wymaga działań wykraczających poza relację lekarz–pacjent. To obszar polityki zdrowotnej, środowiskowej i społecznej. Poprawa jakości powietrza jest działaniem profilaktycznym, które może mieć znaczenie dla całych populacji, szczególnie dla dzieci, osób starszych, pacjentów z chorobami przewlekłymi, osób z niewydolnością oddechową oraz chorych po przebytych ciężkich infekcjach układu oddechowego.

W tym kontekście hasło, że płuca są sprawą publiczną, nabiera bardzo konkretnego znaczenia. Nie można skutecznie ograniczać ciężaru chorób układu oddechowego wyłącznie przez leczenie ich zaawansowanych postaci. Potrzebne są działania, które zmniejszają ryzyko zachorowania, poprawiają warunki środowiskowe, zwiększają świadomość społeczną i umożliwiają wcześniejsze wykrywanie chorób.

Organizacja opieki decyduje o skuteczności współczesnej pulmonologii

Podczas konferencji prasowej podkreślano również znaczenie organizacji opieki. Nowoczesna pulmonologia wymaga współpracy wielu specjalistów i dobrze zaprojektowanych ścieżek pacjenta. Bez tego nawet najlepsze narzędzia diagnostyczne i terapeutyczne mogą nie zostać wykorzystane w optymalnym czasie.

Pacjent z chorobą układu oddechowego często potrzebuje opieki wieloetapowej. Może wymagać diagnostyki obrazowej, badań czynnościowych, konsultacji pulmonologicznej, leczenia farmakologicznego, edukacji dotyczącej inhalatorów, rehabilitacji oddechowej, opieki pielęgniarskiej, monitorowania zaostrzeń, kwalifikacji do tlenoterapii, wentylacji nieinwazyjnej lub opieki paliatywnej. W wielu przypadkach kluczowe jest również wsparcie rodziny i opiekunów.

Dobrze zaplanowana ścieżka pacjenta pozwala skrócić czas od pierwszych objawów do rozpoznania i rozpoczęcia leczenia. Ma to szczególne znaczenie w raku płuca, chorobach śródmiąższowych, POChP, gruźlicy i przewlekłej niewydolności oddechowej. Organizacja opieki wpływa również na liczbę hospitalizacji, częstość zaostrzeń, bezpieczeństwo leczenia i możliwość utrzymania pacjenta jak najdłużej w stabilnym stanie klinicznym.

W tym obszarze bardzo ważna jest rola lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej (POZ), którzy często jako pierwsi spotykają pacjenta z przewlekłym kaszlem, dusznością lub spadkiem tolerancji wysiłku. Równie istotna jest rola pielęgniarek, fizjoterapeutów, edukatorów zdrowotnych i diagnostów. Choroby płuc wymagają bowiem nie tylko rozpoznania, ale także długotrwałego prowadzenia, edukacji, kontroli czynników ryzyka i monitorowania objawów.

Jubileusz Polskiego Towarzystwa Chorób Płuc i 100-lecie czasopisma „Advances in Respiratory Medicine”

Zjazd Polskiego Towarzystwa Chorób Płuc ma także wymiar jubileuszowy. Podczas konferencji prasowej przypomniano historyczny dorobek Polskiego Towarzystwa Chorób Płuc, jednego z najstarszych towarzystw naukowych w Polsce. Jego działalność obejmuje rozwój wiedzy, edukację środowiska medycznego, integrację ekspertów, wspieranie badań naukowych oraz kształtowanie standardów postępowania w chorobach układu oddechowego.

Szczególny wymiar tego jubileuszu podkreślił prof. Adam Barczyk, obejmujący podczas Zjazdu stanowisko Prezesa Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Chorób Płuc. Prof. Barczyk jest również redaktorem naczelnym czasopisma „Advances in Respiratory Medicine”, które na Zjeździe świętuje 100-lecie istnienia.

„Advances in Respiratory Medicine” pozostaje ważnym miejscem prezentacji wyników badań, wymiany wiedzy i budowania międzynarodowej widoczności polskiej medycyny oddechowej. Czasopismo wydawane w języku angielskim jest przykładem ciągłości naukowej tradycji i jednocześnie narzędziem obecności polskiej pulmonologii w światowej dyskusji medycznej.

Jubileusz czasopisma ma znaczenie symboliczne, ale również praktyczne. Współczesna medycyna rozwija się poprzez publikacje, krytyczną analizę danych, wymianę doświadczeń i przekładanie wyników badań na decyzje kliniczne. W pulmonologii, która obejmuje tak różne obszary jak onkologia, choroby zakaźne, immunologia, choroby rzadkie, medycyna środowiskowa, rehabilitacja i niewydolność oddechowa, znaczenie rzetelnej komunikacji naukowej jest szczególnie duże.

Bydgoski Zjazd jako forum odpowiedzialności za zdrowie oddechowe

Zjazd Polskiego Towarzystwa Chorób Płuc jest wydarzeniem naukowym, ale jego przesłanie wykracza poza środowisko specjalistyczne. Choroby układu oddechowego wymagają dziś uwagi lekarzy, naukowców, decydentów, instytucji publicznych, organizacji pacjenckich, mediów i całego społeczeństwa. To właśnie dlatego podczas konferencji prasowej tak mocno zaakcentowano, że płuca są sprawą publiczną.

W najbliższych dniach w Bydgoszczy omawiane będą najważniejsze zagadnienia współczesnej pulmonologii: diagnostyka i leczenie chorób przewlekłych, nowoczesne podejście do raka płuca, postępowanie w chorobach śródmiąższowych, problem gruźlicy, wpływ palenia tytoniu i zanieczyszczenia powietrza, rehabilitacja, edukacja pacjentów oraz organizacja opieki. Wspólnym mianownikiem tych tematów jest potrzeba wcześniejszego rozpoznawania chorób, skuteczniejszego leczenia i lepszego wspierania pacjentów w codziennym życiu.

Dla środowiska medycznego Zjazd jest okazją do wymiany wiedzy, aktualizacji praktyki klinicznej i dyskusji o rozwiązaniach systemowych. Dla pacjentów i ich rodzin jest natomiast ważnym sygnałem, że choroby płuc wymagają większej widoczności i lepszego zrozumienia. Dla mediów medycznych, takich jak TygodnikMedyczny.pl i OddechZycia.pl, jest to również zobowiązanie do rzetelnego informowania o problemach zdrowia oddechowego, potrzebie profilaktyki, znaczeniu diagnostyki i realnych wyzwaniach pacjentów.

Rozpoczęcie 39. Zjazdu Polskiego Towarzystwa Chorób Płuc pokazuje, że rozmowa o płucach nie może ograniczać się do specjalistycznych sal wykładowych. Musi być obecna w debacie publicznej, w gabinetach lekarzy rodzinnych, w polityce zdrowotnej, w działaniach edukacyjnych i w codziennych decyzjach dotyczących profilaktyki. Choroby układu oddechowego są bowiem jednym z tych obszarów medycyny, w których nauka, praktyka kliniczna i zdrowie publiczne spotykają się wyjątkowo wyraźnie.