Wczesne chemiczne sygnały ryzyka demencji wykryte u zdrowych seniorów

Szacuje się, że 45% przypadków demencji można potencjalnie zapobiec, a proste decyzje dotyczące stylu życia – takie jak aktywność fizyczna, dieta i kontakty społeczne – w istotny sposób wpływają na indywidualny wynik ryzyka.

Ale co, jeśli te czynniki ryzyka pozostawiają chemiczne sygnały ostrzegawcze w mózgu – na długo przed pojawieniem się jakichkolwiek objawów demencji?

Naukowcy z Thompson Institute Uniwersytetu Sunshine Coast uważają, że właśnie takie ślady wykryli.

Otwiera to nie tylko nowe możliwości we wczesnym wykrywaniu demencji, ale również może pomóc w lepszym zrozumieniu, jak dochodzi do pogorszenia funkcji mózgu, które zwiększa ryzyko wcześniejszego rozwoju choroby.

Metody badania i grupa uczestników

Badanie opublikowane w czasopiśmie Cerebral Cortex wykorzystało obrazowanie metodą rezonansu magnetycznego (MRI) oraz spektroskopię MR do pomiaru poziomu substancji chemicznych w mózgach 79 zdrowych, starszych dorosłych.

Wszyscy uczestnicy mieli prawidłową pamięć, zdolności poznawcze i funkcje intelektualne. Różnił ich jednak modyfikowalny wskaźnik ryzyka demencji – obliczany na podstawie czynników zdrowotnych i stylu życia, takich jak aktywność fizyczna, sen, zaangażowanie społeczne i dieta.

Kluczowe odkrycia – chemia mózgu a ryzyko demencji

Główny autor, dr Jacob Levenstein, poinformował, że zespół odkrył specyficzne wzorce w chemii mózgu uczestników, związane z tym wskaźnikiem ryzyka.

– Badaliśmy stężenie kwasu gamma-aminomasłowego (GABA) – który można porównać do „układu hamulcowego” mózgu – wyjaśnia dr Levenstein.

GABA jest neuroprzekaźnikiem, który pomaga uspokajać aktywność mózgu i utrzymywać równowagę w sieciach neuronalnych. Wyniki sugerują, że mniej korzystne wybory stylu życia mogą osłabiać zdolność mózgu do prawidłowej autoregulacji.

– Odkryliśmy, że osoby z wyższym modyfikowalnym wskaźnikiem ryzyka demencji miały niższe stężenia GABA w obszarach mózgu odpowiedzialnych za ruch i przetwarzanie bodźców sensorycznych – dodaje badacz.

W korze przedczołowej – regionie mózgu odpowiedzialnym za złożone myślenie i podejmowanie decyzji – wyższy wskaźnik ryzyka demencji wiązał się również z niższymi stężeniami całkowitej N-acetyloasparaginianu (tNAA) i całkowitej choliny (tCho).

Obie te substancje odgrywają ważną rolę w utrzymaniu zdrowia tkanki mózgowej i komunikacji między komórkami nerwowymi.

Wnioski i znaczenie odkrycia

Niższy poziom tych neurochemikaliów w „centrum dowodzenia” mózgu może sugerować, że procesy degeneracyjne rozpoczynają się na długo przed zauważalnymi zmianami w zachowaniu czy pamięci.

Odkrycia te otwierają drogę do nowych badań nad wczesnym wykrywaniem i interwencją, a także rzucają światło na mechanizmy pogarszania się funkcji mózgu jeszcze przed wystąpieniem demencji.

– Kluczowe jest to, że trzy neurochemiczne markery zostały zidentyfikowane u zdrowych starszych osób, co oznacza, że mogą odegrać rolę w wykrywaniu demencji na wiele lat przed pojawieniem się objawów behawioralnych, dając przewagę w zakresie profilaktyki i łagodzenia skutków – podkreśla dr Levenstein.

Dobra wiadomość – czynniki ryzyka można modyfikować

Jak dodaje współautorka badania i kierownik Healthy Brain Ageing Program w Thompson Institute, dr Sophie Andrews, wyniki niosą również pozytywny przekaz.

– To są czynniki modyfikowalne. Można podejmować proste codzienne decyzje, które poprawią perspektywy zdrowia mózgu – zaznacza.

– Udowodniliśmy, że tak proste działania, jak poprawa poziomu aktywności fizycznej i jakości snu, dbanie o zdrowie psychiczne oraz przejście na dietę w stylu śródziemnomorskim, mogą znacząco wpłynąć na poprawę prognoz – dodaje.

W zespole badawczym znalazła się także dr Ciara Treacy, stypendystka w Thompson Institute zajmująca się badaniami nad traumą i starzeniem, współautorka publikacji.

Źródło: Cerebral Cortex, Neurophysiological correlates of modifiable dementia risk factors in cognitively unimpaired older adults
DOI: http://dx.doi.org/10.1093/cercor/bhaf179