WHO ogłasza międzynarodowy stan zagrożenia zdrowia publicznego z powodu ogniska Eboli Bundibugyo w DR Konga i Ugandzie

Światowa Organizacja Zdrowia poinformowała 17 maja 2026 r., że ognisko choroby Ebola wywołanej wirusem Bundibugyo w Demokratycznej Republice Konga i Ugandzie stanowi public health emergency of international concern, czyli międzynarodowy stan zagrożenia zdrowia publicznego. WHO podkreśliła jednocześnie, że zdarzenie nie spełnia kryteriów „pandemic emergency”, a więc nie zostało zakwalifikowane jako stan zagrożenia pandemicznego.

W artykule

• Czym jest ogłoszony przez WHO międzynarodowy stan zagrożenia zdrowia publicznego
• Jakie dane epidemiologiczne podano dla Demokratycznej Republiki Konga i Ugandy
• Dlaczego obecne ognisko budzi szczególną czujność lekarzy i służb sanitarnych
• Czym różni się Bundibugyo virus disease od bardziej znanej Ebola virus disease
• Jakie działania zaleca WHO i dlaczego nie rekomenduje zamykania granic

PHEIC nie oznacza pandemii, ale wymaga międzynarodowej koordynacji

Decyzja WHO oznacza, że ognisko zostało uznane za zdarzenie nadzwyczajne, mogące stanowić ryzyko dla innych państw i wymagające skoordynowanej odpowiedzi międzynarodowej. W praktyce chodzi o szybsze wykrywanie przypadków, śledzenie kontaktów, izolację chorych, wzmacnianie laboratoriów, kontrolę zakażeń w placówkach medycznych, bezpieczne pochówki oraz skuteczną komunikację ryzyka. WHO zapowiedziała także zwołanie Emergency Committee, który ma doradzać w sprawie tymczasowych zaleceń dla państw w ramach International Health Regulations.

Według WHO, według stanu na 16 maja 2026 r. w prowincji Ituri w Demokratycznej Republice Konga zgłoszono 8 przypadków potwierdzonych laboratoryjnie, 246 przypadków podejrzanych i 80 podejrzanych zgonów. Zgłoszenia dotyczyły co najmniej trzech stref zdrowia: Bunia, Rwampara i Mongbwalu. W Ugandzie potwierdzono dwa przypadki laboratoryjnie w Kampali, w tym jeden zakończony zgonem; oba przypadki dotyczyły osób podróżujących z Demokratycznej Republiki Konga.

Ważne jest także sprostowanie dotyczące Kinszasy. WHO wyjaśniła, że przypadek osoby powracającej z Ituri do Kinszasy, początkowo wymagający oceny, uzyskał wynik ujemny w badaniu potwierdzającym wykonanym przez Institut National de la Recherche Biomédicale. Nie jest więc uznawany za przypadek potwierdzony.

Ognisko w Ituri i przypadki importowane w Kampali

Obecne ognisko rozpoczęło się w prowincji Ituri w północno-wschodniej części Demokratycznej Republiki Konga. WHO otrzymała 5 maja 2026 r. alert dotyczący choroby o wysokiej śmiertelności i nieznanej etiologii w strefie zdrowia Mongbwalu. 14 maja Institut national de recherche biomédicale w Kinszasie przeanalizował 13 próbek krwi ze strefy zdrowia Rwampara, a 15 maja potwierdzono Bundibugyo virus disease w 8 próbkach. Tego samego dnia władze Demokratycznej Republiki Konga oficjalnie ogłosiły 17. ognisko choroby Ebola w kraju.

Szczególny niepokój budzi fakt, że wśród zgłoszeń znalazły się zgony pracowników ochrony zdrowia. WHO wskazuje, że może to sugerować transmisję związaną z opieką medyczną, luki w procedurach infection prevention and control oraz ryzyko amplifikacji zakażeń w placówkach ochrony zdrowia. W przypadku wirusowych gorączek krwotocznych zakażenia personelu są jednym z najważniejszych sygnałów alarmowych, ponieważ mogą świadczyć o opóźnionym rozpoznaniu i ekspozycji przed wdrożeniem pełnych środków ochrony indywidualnej.

Uganda potwierdziła ognisko po identyfikacji importowanego przypadku z Demokratycznej Republiki Konga. WHO podała, że dwa przypadki potwierdzone w Kampali zgłoszono 15 i 16 maja 2026 r. u osób podróżujących z DR Konga, a oba wymagały leczenia na oddziałach intensywnej terapii. Region jest szczególnie wrażliwy epidemiologicznie, ponieważ Ituri graniczy z Ugandą i Sudanem Południowym, a ruch ludności, handel i migracje zwiększają ryzyko transmisji transgranicznej.

Dlaczego wirus Bundibugyo jest tak istotny klinicznie

Bundibugyo virus disease jest jedną z chorób Ebola wywoływanych przez orthoebolawirusy. WHO przypomina, że duże ogniska chorób Ebola mogą być powodowane przez Ebola virus, Sudan virus oraz Bundibugyo virus. To rozróżnienie jest ważne, ponieważ dostępność szczepionek i leczenia swoistego zależy od konkretnego wirusa. Zatwierdzone szczepionki i terapie dotyczą Ebola virus disease wywołanej przez Ebola virus, natomiast dla Bundibugyo virus disease nie ma obecnie zatwierdzonej szczepionki ani leczenia swoistego.

WHO podaje, że w poprzednich dwóch ogniskach Bundibugyo virus disease śmiertelność wynosiła od około 30 do 50%. W obecnym ognisku dodatkowe znaczenie ma późne wykrycie, niepewność co do rzeczywistej liczby zakażonych, zgłoszenia podejrzanych zgonów w społeczności oraz trudny kontekst humanitarny i bezpieczeństwa w części wschodniej Demokratycznej Republiki Konga.

Objawy choroby Ebola są początkowo nieswoiste. Okres inkubacji wynosi od 2 do 21 dni. Choroba może zaczynać się gorączką, osłabieniem, bólem mięśni, bólem głowy i bólem gardła, a następnie prowadzić do wymiotów, biegunki, bólu brzucha, wysypki, zaburzeń czynności nerek i wątroby oraz, u części pacjentów, objawów krwotocznych. WHO podkreśla, że osoba zakażona zasadniczo nie zakaża przed wystąpieniem objawów, ale pozostaje zakaźna tak długo, jak wirus znajduje się we krwi.

Co zaleca WHO

WHO rekomenduje wzmocnienie nadzoru epidemiologicznego i diagnostyki laboratoryjnej, śledzenie kontaktów, izolację przypadków, poprawę infection prevention and control w placówkach medycznych, zapewnienie środków ochrony indywidualnej, bezpieczne przekazywanie pacjentów do wyspecjalizowanych jednostek oraz tworzenie ośrodków leczenia blisko epicentrów ogniska. W krajach sąsiadujących z państwami, w których udokumentowano transmisję Bundibugyo virus disease, WHO zaleca pilne zwiększenie gotowości, w tym aktywny nadzór w placówkach zdrowia, monitoring skupisk niewyjaśnionych zgonów, dostęp do kwalifikowanej diagnostyki laboratoryjnej i przygotowanie rapid response teams.

Organizacja nie rekomenduje zamykania granic ani ograniczeń w handlu i podróżach. WHO wskazuje, że takie działania zwykle wynikają z lęku, nie mają podstaw naukowych i mogą wypychać ruch ludzi oraz towarów na nieformalne, niemonitorowane przejścia graniczne. Zalecane są natomiast działania ukierunkowane: screening na punktach wyjazdu, monitoring osób z objawami gorączkowymi, ograniczenie podróży przypadków potwierdzonych, prawdopodobnych i podejrzanych oraz codzienne monitorowanie kontaktów przez 21 dni po ekspozycji.

Co to oznacza dla lekarzy i systemów ochrony zdrowia

Dla lekarzy i personelu medycznego najważniejsza jest czujność diagnostyczna u osób z gorączką, ciężkimi objawami ogólnymi lub objawami krwotocznymi, które w ciągu ostatnich 21 dni przebywały w rejonie ogniska albo miały kontakt z osobą podejrzaną o chorobę Ebola. Wczesna faza choroby może przypominać wiele innych infekcji gorączkowych, w tym malarię, dlatego kluczowe znaczenie ma wywiad epidemiologiczny i szybkie wdrożenie procedur izolacyjnych.

Obecne ognisko nie oznacza pandemii, ale jest poważnym sygnałem ostrzegawczym dla zdrowia publicznego. Z jednej strony mamy do czynienia z rzadziej występującym wirusem Ebola, dla którego nie ma zatwierdzonej szczepionki ani swoistego leczenia. Z drugiej strony ognisko rozwija się w regionie o dużej mobilności ludności, przy ryzyku transmisji transgranicznej i w warunkach utrudniających klasyczną odpowiedź epidemiologiczną. Dlatego znaczenie mają nie spektakularne ograniczenia, lecz konsekwentne działania: nadzór, laboratoria, izolacja, ochrona personelu medycznego, śledzenie kontaktów i zaufanie społeczności lokalnych.

Więcej informacji, szerszą analizę epidemiologiczną, dane źródłowe i szczegółowe omówienie zaleceń WHO publikujemy w naszym portalu TygodnikEpidemiologiczny.pl.