Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych nadal zabija setki tysięcy osób rocznie

W 2023 roku na świecie z powodu zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych zmarło około 259 000 osób, a liczba zakażeń osiągnęła poziom 2,5 miliona przypadków – wynika z badania opublikowanego w The Lancet Neurology. Pomimo istotnego spadku zarówno zachorowalności, jak i śmiertelności od 1990 roku, tempo poprawy pozostaje niewystarczające, aby osiągnąć cele Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), zakładające redukcję liczby zakażeń o 50% oraz zgonów o 70% do 2030 roku.

Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych pozostaje obecnie najczęstszą zakaźną przyczyną niepełnosprawności neurologicznej na świecie. Od początku XXI wieku szerokie wdrożenie szczepień znacząco ograniczyło liczbę przypadków i zgonów zarówno w krajach o wysokich, jak i niskich dochodach, jednak postęp w tym obszarze jest wolniejszy niż w przypadku innych chorób zakaźnych, którym można zapobiegać poprzez szczepienia.

Najbardziej kompleksowa analiza globalna do tej pory

Badanie stanowi najbardziej kompleksową analizę globalnego obciążenia zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych, obejmującą dane z projektu Global Burden of Disease 2023. Wskazuje ono, że w 2023 roku:
– odnotowano około 259 000 zgonów,
– liczba nowych przypadków wyniosła około 2,5 miliona,
– ponad jedna trzecia zgonów dotyczyła dzieci poniżej 5. roku życia.

Do najważniejszych czynników ryzyka zgonu zaliczono niską masę urodzeniową, wcześniactwo oraz zanieczyszczenie powietrza – zarówno wewnątrz pomieszczeń, jak i środowiskowe.

Nierówności globalne i dominujące czynniki etiologiczne

Obciążenie chorobą pozostaje wyraźnie nierównomierne geograficznie. Najwyższe wskaźniki zachorowań i zgonów odnotowuje się w krajach o niskich dochodach, szczególnie w tzw. afrykańskim „pasie zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych”. Kraje takie jak Nigeria, Czad i Niger należą do najbardziej dotkniętych regionów.

Do głównych czynników etiologicznych zgonów należą:
– Streptococcus pneumoniae,
– Neisseria meningitidis,
– enterowirusy niepolio,
– inne wirusy.

Jednocześnie enterowirusy niepolio odpowiadają za największą liczbę przypadków zachorowań globalnie.

Wyzwania dla zdrowia publicznego

Autorzy podkreślają konieczność intensyfikacji działań w zakresie zdrowia publicznego, obejmujących:
– rozszerzenie programów szczepień,
– racjonalne stosowanie antybiotyków (antibiotic stewardship),
– poprawę dostępu do opieki medycznej,
– rozwój diagnostyki i systemów monitorowania choroby.

Bez wdrożenia tych działań osiągnięcie globalnych celów WHO może okazać się niemożliwe.

Źródło: The Lancet Neurology, Global, regional, and national burden of meningitis, its risk factors, and aetiologies, 1990–2023
DOI: http://dx.doi.org/10.1016/S1474-4422(26)00101-8