Zileuton jako potencjalna ochrona przed anafilaksją pokarmową: nowe badanie na modelu myszy

Lek zatwierdzony przez FDA do leczenia astmy w USA – Zileuton – niemal całkowicie wyeliminował reakcje anafilaktyczne na alergeny pokarmowe u myszy. Odkrycie to, opisane w nowym badaniu Northwestern Medicine, może otworzyć drogę do opracowania skutecznych metod ochrony milionów osób cierpiących na alergie pokarmowe.

Wyniki badań zostaną opublikowane 7 sierpnia w czasopiśmie Science.

Rola genu DPEP1 w anafilaksji

Naukowcy z Northwestern zidentyfikowali u myszy wcześniej nieznaną rolę genu DPEP1, który okazał się kluczowy w regulacji anafilaksji – gwałtownej i potencjalnie śmiertelnej reakcji alergicznej. Zablokowanie szlaku metabolicznego z udziałem tego genu za pomocą Zileutonu pozwoliło niemal całkowicie zahamować reakcje alergiczne u myszy silnie podatnych na anafilaksję wywołaną alergenami pokarmowymi.

Myszy otrzymywały doustnie ekstrakt z orzeszków ziemnych bezpośrednio po podaniu Zileutonu. Naukowcy monitorowali rozwój objawów.

– To było naprawdę szokujące, jak dobrze działał Zileuton – powiedziała dr Stephanie Eisenbarth, współautorka badania, dyrektorka Centrum Immunobiologii Człowieka i szefowa Oddziału Alergologii i Immunologii na Northwestern University Feinberg School of Medicine.

– Po zastosowaniu Zileutonu 95% myszy nie wykazywało praktycznie żadnych objawów anafilaksji. Leczenie odwróciło ich ryzyko – z 95% podatności do 95% ochrony – dodał dr Adam Williams, współautor badania i profesor nadzwyczajny medycyny (alergologia i immunologia) w Feinberg.

Zileuton blokuje leukotrieny

Odkrycie nowego szlaku było wynikiem wieloletniego screeningu genetycznego, w którym hodowano kolejne pokolenia myszy, by zidentyfikować geny odpowiedzialne za różnice w podatności na alergię pokarmową. Po zidentyfikowaniu roli genu DPEP1 w regulacji leukotrienów w jelitach – cząsteczek zapalnych będących już celem leków na astmę – naukowcy przetestowali Zileuton, który blokuje ich produkcję.

Nowe podejście do leczenia alergii pokarmowej

Alergie pokarmowe dotykają ponad 33 miliony osób w USA – prawie 1 na 10 – a liczba ta stale rośnie. Tymczasem obecnie dostępne są jedynie dwa zatwierdzone przez FDA sposoby leczenia wybranych alergii pokarmowych: immunoterapia doustna dla alergii na orzeszki ziemne (nieskuteczna u części pacjentów i mogąca wywoływać anafilaksję) oraz kosztowny zastrzyk z omalizumabem (również nieskuteczny u wszystkich).

Zileuton może stanowić alternatywę – prostą tabletkę, która tymczasowo blokuje szlak anafilaktyczny, zanim zostanie aktywowany.

– To zupełnie inne, nieszablonowe podejście do leczenia alergii pokarmowej – powiedział Williams. – Widzieliśmy tragiczne, nawet śmiertelne reakcje wywołane ukrytymi składnikami, jak zmielone orzeszki w sosie. Dla rodziców wysyłających dziecko na przyjęcie urodzinowe czy osób podróżujących samolotem, gdzie nie mają kontroli nad jedzeniem, taki lek mógłby być potężnym środkiem ochronnym.

Zespół z Northwestern rozpoczął w lipcu wczesną fazę badań klinicznych, by sprawdzić, czy blokowanie nowo odkrytego szlaku za pomocą Zileutonu u ludzi przyniesie podobne efekty jak u myszy.

Możliwe wyjaśnienie tajemniczych przypadków tolerancji

Badanie rzuca też światło na od dawna nierozwiązany problem w alergologii: dlaczego niektórzy pacjenci mają dodatnie testy na alergeny pokarmowe, ale nie wykazują objawów po ich spożyciu.

– Załóżmy, że ktoś ma dodatni wynik testu na alergię na orzeszki, ale przez całe życie je je bez żadnych problemów – mówi dr Eisenbarth. – Odkryty przez nas szlak może być wyjaśnieniem, dlaczego niektórzy ludzie są chronieni.

Taka grupa pacjentów stanowi wyzwanie dla lekarzy i źródło niepokoju dla chorych, ponieważ obecne testy diagnostyczne oceniają jedynie ryzyko alergii, a nie rzeczywistą tolerancję.

– Nasze odkrycia otwierają zupełnie nowy obszar badań nad tym, jak rozwijają się alergie pokarmowe i dlaczego niektórzy reagują, a inni nie – podsumowuje Eisenbarth.

Dodaje, że przełom nie byłby możliwy bez długofalowych inwestycji w badania naukowe.

– Gdyby kilka lat temu ktoś kazał mi wskazać szlak prowadzący do tego odkrycia, nigdy nie postawiłabym na ten gen ani leukotrieny – przyznaje.

Źródło: Science, Cysteinyl leukotrienes stimulate gut absorption of food allergens to promote anaphylaxis in mice
DOI: http://dx.doi.org/10.1126/science.adp0240