Zorevunersen: nowa terapia genetyczna może radykalnie zmniejszyć napady w zespole Draveta

Międzynarodowe badanie kliniczne prowadzone przez naukowców z University College London oraz Great Ormond Street Hospital wskazuje, że nowy eksperymentalny lek – zorevunersen – może znacząco ograniczać liczbę napadów padaczkowych u dzieci z zespołem Draveta, jedną z najcięższych postaci padaczki genetycznej. Wyniki badania opublikowano w prestiżowym czasopiśmie The New England Journal of Medicine.

Badacze wykazali, że stosowanie zorevunersenu może prowadzić do redukcji napadów nawet o 91 procent. Co istotne, terapia może również wpływać na poprawę funkcji poznawczych i zachowania, a także ogólną jakość życia pacjentów.

Zespół Dravet – ciężka choroba genetyczna z ograniczonymi możliwościami leczenia

Zespół Dravet jest rzadkim, ciężkim schorzeniem neurologicznym o podłożu genetycznym, które zwykle ujawnia się w pierwszym roku życia dziecka. Choroba charakteryzuje się częstymi i trudnymi do kontrolowania napadami padaczkowymi, które z czasem prowadzą do poważnych zaburzeń neurorozwojowych.

U pacjentów obserwuje się także liczne powikłania, w tym trudności z karmieniem, zaburzenia ruchowe oraz znacząco zwiększone ryzyko przedwczesnej śmierci. Pomimo dostępności kilku leków przeciwpadaczkowych większość pacjentów nadal doświadcza licznych napadów, a obecne terapie nie wpływają istotnie na zaburzenia poznawcze i behawioralne towarzyszące chorobie.

Terapia ukierunkowana na przyczynę choroby

Zorevunersen, opracowany przez firmę Stoke Therapeutics we współpracy z Biogen, jest terapią zaprojektowaną w celu oddziaływania na podstawową przyczynę choroby – mutację w genie SCN1A.

U zdrowych osób występują dwie kopie tego genu. U większości pacjentów z zespołem Dravet jedna z kopii nie produkuje wystarczającej ilości białka niezbędnego do prawidłowego funkcjonowania neuronów.

Mechanizm działania zorevunersenu polega na zwiększeniu produkcji białka z prawidłowej kopii genu SCN1A, co ma przywracać prawidłową aktywność komórek nerwowych.

Międzynarodowe badanie kliniczne z udziałem 81 dzieci

Najświeższe dane dotyczące terapii pochodzą z badań wczesnej fazy oraz ich przedłużenia, w których uczestniczyło łącznie 81 dzieci z zespołem Dravet w Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych.

Pierwotnym celem badania była ocena bezpieczeństwa i tolerancji leczenia. Naukowcy analizowali również wpływ terapii na częstość napadów, funkcje poznawcze, zachowanie oraz jakość życia.

Do badania włączono dzieci w wieku od 2 do 18 lat. Przed rozpoczęciem terapii uczestnicy doświadczali średnio około 17 napadów miesięcznie.

Lek podawano dokanałowo w trakcie punkcji lędźwiowej w dawkach do 70 mg. Terapia obejmowała pojedynczą dawkę lub dodatkowe dawki podawane po dwóch lub trzech miesiącach w ciągu sześciomiesięcznego okresu badania.

Długoterminowe wyniki leczenia

Spośród 81 uczestników aż 75 kontynuowało udział w badaniach przedłużonych, w których lek podawano co cztery miesiące.

W tej grupie dzieci, które otrzymały dawkę 70 mg w początkowej fazie badania, liczba napadów w ciągu pierwszych 20 miesięcy badań przedłużonych zmniejszyła się o 59–91 procent w porównaniu z okresem sprzed rozpoczęcia terapii.

W większości przypadków obserwowane działania niepożądane były łagodne.

Ośrodki kliniczne biorące udział w badaniu

W badaniu uczestniczyły liczne ośrodki kliniczne w Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych. Wśród brytyjskich placówek znalazły się:

• Great Ormond Street Hospital
• Sheffield Children’s Hospital
• Evelina London Children’s Hospital
• The Royal Hospital for Children w Glasgow

W Great Ormond Street Hospital badanie prowadzono w Clinical Research Facility należącym do National Institute of Health and Care Research – nowoczesnym ośrodku przeznaczonym do prowadzenia badań klinicznych z udziałem dzieci.

Nadzieja dla pacjentów i ich rodzin

Pierwszą autorką publikacji jest prof. Helen Cross, dyrektor i profesor epilepsji dziecięcej w UCL Institute of Child Health oraz konsultant w zakresie neurologii dziecięcej w Great Ormond Street Hospital.

Jak podkreśla badaczka, lekarze regularnie spotykają się z pacjentami cierpiącymi na ciężkie postacie padaczki genetycznej, w których dostępne opcje terapeutyczne są bardzo ograniczone.

Według prof. Cross wyniki badań wskazują, że zorevunersen jest dobrze tolerowany i bezpieczny, co uzasadnia dalsze badania w ramach aktualnie prowadzonego badania klinicznego fazy III.

Historia pacjenta uczestniczącego w badaniu

Jednym z uczestników badania był ośmioletni Freddie z Huddersfield, pacjent Sheffield Children’s NHS Foundation Trust.

Chłopiec rozpoczął terapię w 2021 roku. Przed udziałem w badaniu doświadczał ponad kilkunastu napadów padaczkowych każdej nocy. Po rozpoczęciu leczenia liczba napadów zmniejszyła się do jednego lub dwóch krótkich epizodów trwających kilka sekund co trzy do pięciu dni.

Jak relacjonuje jego matka Lauren, udział w badaniu całkowicie zmienił życie ich rodziny, umożliwiając prowadzenie życia, które wcześniej wydawało się niemożliwe.

Kolejny etap badań

Obecnie trwa badanie kliniczne fazy III, którego celem jest potwierdzenie skuteczności i bezpieczeństwa zorevunersenu w większej populacji pacjentów. Jeśli wyniki okażą się pozytywne, terapia może w przyszłości stać się pierwszym leczeniem ukierunkowanym na mechanizm molekularny zespołu Dravet.

Źródło: New England Journal of Medicine, Life-changing drug identified for children with rare epilepsy
DOI: http://dx.doi.org/10.1056/NEJMoa2506295