Związek między bezsennością, zapaleniem a depresją u osób starszych potwierdzony badaniem klinicznym

Przewlekły stan zapalny, który od dawna wiązany jest z chorobami serca i nowotworami, może również nasilać emocjonalne skutki złego snu. Nowe badanie UCLA Health wykazało, że starsze osoby z bezsennością, które doświadczają podwyższonego poziomu zapalenia, mają trzykrotnie wyższe ryzyko rozwoju objawów depresyjnych w porównaniu do osób śpiących prawidłowo.

Badanie opublikowane w czasopiśmie JAMA Psychiatry jest pierwszym, które analizuje mechanistyczny związek pomiędzy stanem zapalnym, bezsennością a ryzykiem obniżonego nastroju u starszych dorosłych.

Wraz z wiekiem rośnie ryzyko przewlekłego stanu zapalnego, ponieważ dochodzi do stopniowego uszkodzenia komórek i układu odpornościowego. Zjawisko to może być dodatkowo nasilone przez choroby, stres, niezdrowy styl życia, ból i inne czynniki sprzyjające zapaleniu. Ponadto wcześniejsze badania wykazały, że ponad 1 na 10 osób po 60. roku życia w USA co roku doświadcza poważnej depresji, która dodatkowo przyczynia się do pogorszenia funkcji poznawczych, niepełnosprawności oraz zwiększa ryzyko zgonu.

Zarówno stan zapalny, jak i bezsenność były wcześniej wiązane z ryzykiem depresji, czy to w kontekście przyczynowym, czy biologicznym, jednak dotychczas nie sprawdzano, czy osoby starsze z bezsennością są bardziej podatne na objawy depresyjne w sytuacji zwiększonego stanu zapalnego.

Zespół badawczy z UCLA pod kierownictwem psychiatry dr. Michaela Irwina postanowił ustalić, czy istnieje mechanistyczny związek pomiędzy bezsennością, zapaleniem a depresją u osób starszych.

W randomizowanym badaniu klinicznym wzięło udział 160 osób powyżej 60. roku życia z Los Angeles, z czego 53 osoby cierpiały na bezsenność, a 107 to osoby śpiące prawidłowo. Uczestników z obu grup podzielono losowo na podgrupy: poddane wyzwaniu zapalnemu lub placebo. Irwin i współpracownicy oceniali nastrój depresyjny w obu grupach po ekspozycji na czynnik zapalny, wykorzystując podskalę depresji z kwestionariusza Profile of Mood States. Uczestników badania oceniano również pod kątem nasilenia objawów depresyjnych oraz poziomu cytokin zapalnych w surowicy krwi.

Ekspozycja na czynnik zapalny wywołała wzrost stanu zapalnego oraz nasilenie objawów depresyjnych. Co więcej, u osób starszych poddanych działaniu tego czynnika zaobserwowano trzykrotnie większy wzrost obniżonego nastroju i objawów depresyjnych u pacjentów z bezsennością w porównaniu do osób śpiących prawidłowo. Uczestnicy z bezsennością wykazywali także dłużej utrzymujący się obniżony nastrój po wywołanym zapaleniu – objawy utrzymywały się przez sześć godzin lub dłużej, podczas gdy u osób zdrowo śpiących miały one charakter krótkotrwały.

– Bezsenność nie tylko odbiera osobom starszym odpoczynek, ale także przygotowuje ich układ odpornościowy na to, by w obliczu stanu zapalnego stali się szczególnie podatni na rozwój depresji – powiedział Irwin, który kieruje również Centrum Psychoneuroimmunologii im. Cousinsa w UCLA Health oraz jest członkiem UCLA Health Jonsson Comprehensive Cancer Center. – Leczenie ukierunkowane na depresję związaną ze stanem zapalnym może zapobiec rozwojowi depresji i przynieść pacjentom poprawę jakości życia.

Irwin zaznaczył, że potrzebne są dalsze badania, aby ustalić, czy wyniki te można odnieść również do młodszych osób cierpiących na bezsenność. Dodatkowo wymagane są dalsze badania wśród populacji niebiałych, które są w większym stopniu narażone na bezsenność i depresję niż osoby białe.

Źródło: JAMA Psychiatry, Inflammatory Exposure and Depression in Older Adults With Insomnia: A Randomized Clinical Control Trial
DOI: https://doi.org/10.1001/jamapsychiatry.2025.1327